آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٤ - معرّفيهاى گزارشى

معرّفيهاى گزارشى


كليّات
* مرآة الكتب. على بن موسى (ثقة الاسلام تبريزى), ج١. تحقيق محمدعلى حائرى. (چاپ اول: قم, كتابخانه عمومى حضرت آية الله العظمى مرعشى نجفى, ١٤١٤ق). ٥١٤ ص, وزيرى.
مرآت الكتب از آثار ارجمند و مهم كتابشناسى است كه مؤلف, آن را در دو بخش تدوين كرده است. بخش اول يادكرد مؤلفان شيعى است بر اساس آغازين حروف نامها و بخش دوّم گزارش كتابهاى شيعى. برخى از جلدهاى اين اثر قويم پيشتر از روى خطّ مؤلف به گونه افست منتشر شده بود. اينك جلد اوّل آن را كه بخشى از قسمت مؤلفان است (الف. حسن بن احمد) با تحقيق و تصحيح و تعليق دقيق و گسترده و سودمند در پيش روى داريم. در اين تحقيق منابع شرح حال رجال به تفصيل آمده اقوال و احاديث منبع يابى شده است. معرفى مرآت الكتب نيازمند مقاله اى تحقيقى و درازدامن است كه بايد پس از نشر آخرين مجلد بدان پرداخته شود. (ر.ك: نشر دانش, سال هفتم, شماره پنجم/٥٧).
* راهنماى مجله هاى ايران. پورى سلطانى و رضا اقتدار. (چاپ اول: تهران, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران, ١٣٧٢). ٣٣٠ص, وزيرى.
اين راهنما, شامل شناسايى تمام مجله هايى است كه به فارسى و يا زبانهاى ديگر در ايران منتشر مى شود, اطلاعات داده شده عبارت است از: نام و نوع مجلّه, تاريخ انتشار اوّلين شماره آن, فاصله انتشار, صاحب امتياز, سردبير و مدير مسؤول, نشانى و تيراژ آن. حديث
* زن موجودى است فرزانه يا…؟. معصومه گلگيرى. (چاپ اول: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٦٤ص, رقعى.
اين كتاب شرحى است بر خطبه ٧٩ نهج البلاغه, كه حضرت آن را پس از جنگ جمل ايراد كرده و ظاهراً محتواى آن با ديگر معارف اسلامى درباره زن همگون نيست. نويسنده كوشيده است با توجه به فضاى ايراد خطبه و نيز جملات ديگر نهج البلاغه و كلمات على(ع) نشان دهد محتواى خطبه در جهت تحقير وجود زمان بگونه مطلق نيست و شرايط خاص زمانى و مكانى را داراست. كتاب نه فهرست دارد و نه عناوين بحثها را!! فقه و اصول
* جايگاه اخصّ و ممتاز زن. محمدرضا امين زاده. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و انتشارات سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٢٣١ص, رقعى.
در اين كتاب مؤلف كوشيده تا در ضمن چند فصل شخصيت ارجمند و والاى زن را بازگويد.
جايگاه زن در آفرينش, زن و زيبايى, زن و محبت, زن و عشق, زن و سعادت از جمله فصول كتاب است كه در پرتو معارف و حقايق برگرفته از آيات و روايات تبيين شده است. پايان بخش كتاب درباره حضرت زهراء(س), و شخصيت والاى آن بزرگوار بحث شده است.
* دورنماى حقوقى ازدواج موقت. اسماعيل هادى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ١٠٤ص, رقعى.
* موانع ارث در حقوق مدنى و فقه شيعه. محمدرضا بندرچى. (چاپ اوّل: تهران, سازمان انتشارات كيهان, ١٣٧٢). ٢٩٧ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است تا موانع ارث را از نگاه قانون مدنى و فقه شيعى ارزيابى كند. ابتدا واژه (مانع) را به دقت معنا كرده و ابعاد آن را بازشناسى كرده است. و آنگاه به اجمال موانع ارث را برشمرده است.
در فصل دوّم در ضمن چند گفتار از قتل, معاونت در آن, قتل عمدى و غير عمدى و شبه عمد و چگونگى آنها در مانعيت از ارث بحث كرده است.
فصل سوم درباره كفر است و تبيين چگونگى آن در جلوگيرى از ارث. در فصل چهارم به (لعان) رسيدگى شده است.
* حقوق بين الملل اسلامى. سيد خليل خليليان. (چاپ چهارم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٣١٩ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن دوازده فصل كلّياتى از حقوق بين الملل اسلامى بحث و بررسى شده است.
آشنايى با تعريف واژه ها, بنياد حقوق بين الملل اسلامى, سير تكوين و تدوين آن, منابع حقوق بين الملل اسلامى, جايگاه حقوق بين الملل در نظام حقوقى اسلام از جمله بحثهايى است كه در فصول آغازين كتاب آمده است. در فصل ششم ضمن تبيين دقيق واژه (موضوع) و تنبّه به اشتباهى كه در كاربرد آن رخ داده است, موضوع و به تعبيرى دقيقتر مكلّفان و تابعان حقوق بين الملل اسلامى را روشن كرده و ديدگاه جهانى اسلام را شناسانده است. بررسى عناصر كشور, نظام قبيله اى و كشور, اصول كلّى حاكم بر روابط بين الملل در فصلهاى ديگر بررسى شده است.
واپسين فصل كتاب نگاهى است به روابط بين الملل از ديدگاه قرآن كه در ضمن آن, رسالت جهانشمول قرآنى, منع مداخله قهرآميز براى تحميل عقيده, نفى چشمداشتهاى سود جويانه, شناسايى ملل بيگانه و… بررسى شده است.
* منطق اجتهاد: شرح معالم الدين. رضا اسلامى. (چاپ اول: قم, شفق, ١٣٧٢). ٢٥٣ص, وزيرى.
از شروح ابتكارى كتاب معالم است كه به جاى ترجمه و در بند عبارات و مرجع ضماير بودن, عصاره و محصَّل هر بحث را با نمودارهايى ترسيم كرده و تبيين دقيق و جاندارى از مطالب آن كرده است. نويسنده كوشيده است به گره گشايى از مطالب مغلق و پيچيده كتاب بپردازد و طلاّب را با مباحث اجمالى كتاب آشنا سازد. پايان بخش كتاب جمالى از شرح حال كسانى است كه در متن از آنها ياد گرديده است. فلسفه و كلام
* مناظره مأمون الرشيد با چهل نفر از علماى اهل سنت. مهدى فقيه ايمانى. (چاپ اول, قم, مؤلف, ١٣٧٢). ٦٤ص, رقعى.
مأمون الرشيد در محفلى با چهل تن از عالمان درباره افضليت على(ع) بر خلفاء و تقدم آن بزرگوار بر آنها به گفتگو نشست, و بر آنان چيره شد. اين مناظره را عالمان و محدثان در كتابها نقل كرده اند, از جمله محمدبن عبدربّه از اديبان بزرگ قرن چهارم.
اين كتاب ترجمه مطالب آن مناظره است با مقدمه اى در چگونگى تشكيل مناظره و منابع نقل آن.
* تجلّى امامت, تحليلى از حكومت اميرالمؤمنين على(ع). سيد اصغر ناظم زاده قمى. (چاپ اول: قم, دفتر الهادى, ١٣٧٢). ٨٣١ص, وزيرى.
اين كتاب شرح مفصّلى است از حوادث حكومت پنجساله على(ع) و تحليل و تحقيقى است از سيره آن بزرگوار در حكومت; دستمايه كتاب جلد پنجم مجموعه مفصل و ارزشمند (الفصول المأله فى حياة ابى الائمّه) است كه پيشتر از آن سخن گفته ايم, (آينه پژوهش, شماره ١١/٧٨).
اين كتاب در سيزده بخش به تفصيل از سياحت, عدالت, قضاوت, و حكومت علوى سخن گفته است. عناوين برخى از فصول كتاب چنين است: امامت و حكومت على(ع), عدالت على(ع), سياست على(ع), سيره على(ع), در امر بمعروف و نهى از منكر, على و فرقه هاى كلامى, جنگهاى على(ع), مظلوميت على(ع), و بالاخره شهادت آخرين برگ از حيات على(ع). پايان بخش كتاب فهرستهاى فنى است كه دقيق است و سودمند.
* شرح كتاب بداية الحكمة. حسين حقّانى زنجانى. (چاپ اول: تهران, معاونت پژوهشى دانشگاه الزهراء, ١٣٧٢). ٢٠«٦٦٨ص, وزيرى.
بداية الحكمه از آثار مهم و ارجمند فلسفى علامه عاليقدر سيد محمدحسين طباطبائى رضوان الله عليه است كه در ضمن فصول آن مهمترين مباحث فلسفى را به اختصار و استحكام نگاشته است. متن كتاب در يازده مرحله كه هر كدام آنها در فصولى تدوين يافته است.
آقاى حقانى ضمن حفظ ساختمان اصلى كتاب, مطالب را در ضمن ٥٤ درس ترجمه و شرح كرده است تا آموزش آن در مراكز آموزشى سهل گردد. وى در بخشهاى كتاب ابتداء متن كتاب را با اعراب آورده, آنگاه به ترجمه آن همت گماشته و شرحها و توضيحها را در درون پرانتز يا پانوشتها آورده است كه از اصل مطلب بازشناخته شود.
در پايان درسها سؤالاتى آمده است تا بدان دانشجوى فلسفه آزموده شود.
* مناسبات فرهنگى معتزله و شيعه. رسول جعفريان. (چاپ اوّل: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٦٣ص, رقعى.
اين كتاب يكى از وجوه فكرى جريان مهم فكرى در فرهنگ اسلامى يعنى معتزله را به بحث كشيده است, پيوند اعتزال با تشيع و مناسبات فكرى و فرهنگى معتزله و شيعه كمابيش مورد توجه متفكران بوده است. در فصل اوّل از چگونگى شكل گيرى اعتزال و ارتباط آن با تشيع سخن رفته و در فصل دوّم از پيوند ديدگاههاى هشام بن الحكم با اعتزاليان و چگونگى آن بحث شده است, گرايش معتزله بغداد به تشيع, زمينه هاى نزديكى شيعه و معتزله در قرن سوّم, برخوردهاى فكرى شيعه و معتزله در قرن چهارم, مكتب معتزله متأخر بصره و برخورد با شيعه در فصول بعدى كتاب بررسى شده است. پايان بخش كتاب با عنوان (شيخ مفيد و معتزله) موضع آن متلكم بزرگ را در برابر معتزله بازگفته است. مطالب كتاب مستند و مباحث آن خواندنى و سودمند است.
* سرگذشت انديشه ها. ترجمه عبدالرحيم گواهى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٠). ٢ج. ٧٩٧ ص, وزيرى.
شامل مباحث اجتماعى و كيهان شناسى و فلسفى است كه نقد و بررسى استاد محمدتقى جعفرى نيز همراه كتاب است. اين اثر پيشتر در مجله آينه پژوهش معرفى شده بود.
* گوهر مراد. عبدالرزّاق فيّاض لاهيجى. (چاپ اول: لاهيجان, كنگره بزرگداشت حكيم لاهيجى, ١٣٧٢). ٧٥١ص. وزيرى. مصور.
گوهر مراد از آثار متين و استوار در كلام اسلامى و از معدود كتابهايى است كه به استوارى مبانى و استحكام استدلال مشهور است, برخى از فيلسوفان از آن بدين سان ياد كرده اند: كتاب مستطاب گوهر مراد, مرغوب و مطبوع است و در تحقيق مسائل دينيّه و معارف الهيّه وحيد و فريد است (مقدمه/١١). گوهر مراد با اينكه بارها به چاپ رسيده بود, ولى از آن چاپى منقح و مصحّح در اختيار نبود. اكنون چاپ منقحى از آن را پيش روى داريم كه به مناسبت كنگره بزرگداشت حكيم لاهيجى نشر يافته است.
اين چاپ بر اساس سه نسخه خطّى و با توجه به برخى نسخ چاپى تصحيح و تحقيق و مقابله شده و اختلاف نسخه هاى مهم در پانوشتها آمده است. برخى از مطالب منقول در متن منبع يابى شده, و در پايان حواشى و تعليقات سودمندى جهت توضيح مطالب متن افزوده شده است. كتاب مقدمه اى نيز دارد به خامه دانشمند مكرّم جناب زين العابدين قربانى ـ كه كنگره به همت وى به پا گشته بود ـ كه در آن از زندگى, آراء و ويژگيهاى حكيم لاهيجى سخن رفته و درباره اهميت و عظمت كتاب گوهـر مراد و چگونگى تصحـيح آن نيز بحث شده است. تعليم و تربيت
* اخلاق به ضميمه اخلاق خانواده. مصطفى نورانى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٢١٦ص, رقعى.
در اين كتاب در ضمن نوزده فصل برخى از عناوين اخلاقى توضيح داده شده است; غضب, بخل, حسد, حقوق پدر و مادر, سخن چينى, حقوق همسايه, دشنام, غيبت, دروغ, عهد و پيمان برخى از عناوين كتاب است; در فصل بيستم به اخلاق خانواده پرداخته و پايان بخش كتاب بحث توبه است.
* تحليلى از اوقات فراغت و تفريحات سالم. جعفر وفا. (چاپ اول: قم, انتشارات شكورى, ١٣٧٢). ١٣٦ص, رقعى.
اين كتاب تحقيقى است فقهى و اجتماعى از (مزاح) و (تفريح). مؤلف ابتداء به تعريف مزاح پرداخته, و عوامل آن را برشمرده و آنگاه با تحليل دلائل روايى و عقلى و اجتماعى مشروعيت آن را برنموده است. در بخش ديگر به دلايل مخالفان پرداخته و آنها را نقد كرده است, در ضمن بحث آراء عالمان جز بزرگان را نيز آورده و در تبيين مطلب از آنها سود جسته است.
* اخلاق در هستى ادراكى توحيدى. محمدرضا امين زاده. (چاپ اول: قم, دفتر انتشارات اسلامى, ١٣٧٢). ١٣٥ص, رقعى.
اين كتاب با تبيين مفهوم اخلاق آغاز مى شود و بحث از ضرورت اخلاق و گزارش برخى از مسائل كلى اخلاق ادامه مى يابد. اخلاق و تربيت, تهذيب اخلاق در مراتب نفس اخلاق و هدف, اخلاق و روابط, صفات اخلاقى از جمله عناوين بخشهايى از كتاب است, پايان بخش كتاب مقاله اى است خوب و خواندنى با عنوان (امام خمينى و تهذيب نفس).
* محرمان راز. مسعود برهمن. (چاپ اول: نشر تبليغ, ١٣٧٢). ١٩٤ص, رقعى.
مجموع صفحات اين كتاب ـ بجز مقدمه و فهرست و صفحات آغاز كتاب ـ ١٨٠صفحه است. و بيش از ٨٠صفحه آن عيناً از روى كتاب سيماى فرزانگان رونويسى شده, و نامى هم از اين مأخذ به ميان نيامده است و فقط به منابع كتاب مذكور ارجاع داده شده است!
* خاطرات و تجارب تبليغى. (چاپ اول: تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٧٢ص, رقعى.
مشتمل بر نكات و اشارات پراكنده اى در باب تبليغ و چگونگى آن است كه بيشتر در قالب تجربه و حكايت است.
* راهنماى پدران و مادران. محمدعلى سادات. (چاپ يازدهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٢ج.١٦٠ « ٢٠٢ص, رقعى.
جلد كتاب اول درباره شيوه هاى برخورد با نوجوانان و جلد دوم درباره شيوه هاى برخورد با كودكان است. اين كتاب پيشتر در مجله آينه پژوهش معرفى شده بود.
* از ژرفاى نماز. سيدعلى حسينى خامنه اى. (چاپ يازدهم: تهران, دفتر نشرفرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٦٤ص, رقعى.
تحليل مختصر و قابل توجهى است از نماز كه پيشتر در مجله آينه پژوهش معرفى شده بود.
* سير اجمالى تاريخ تعليم و تربيت اسلامى. سيد على اكبر حسينى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٢١٨ص, وزيرى.
در اين كتاب در ضمن هشت فصل از تاريخ تعليم و تربيت اسلامى سخن رفته است. تعليم و تربيت در عصر جاهليت, از بعثت تا وفات, از وفات پيامبر تا حادثه عاشورا, از حادثه عاشورا تا عصر امام صادق(ع), تعليم و تربيت از عصر غيبت تا تدوين كتب اربعه, از وفات شيخ طبرسى تا حوزه حلّه و… برخى از عناوين كتاب است.
موضوع كتاب بسيار گسترده و نيازمند تحقيق بس ژرف و دامنه دارترى است. تاريخ و شرح حال
* فرازهاى برجسته از سيره امامان شيعه. محمدتقى عبدوس و محمد محمدى اشتهاردى. (چاپ اول: قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٢ج. ٣١٢«٣١٢ص, وزيرى.
درمجموع اين دو جلد, مؤلفان كوشيده اند تا در ضمن ده فصل بخشهاى برجسته اى از زندگانى امامان(ع) و سيره عملى آن بزرگواران را تبيين كنند; در بخش اوّل مواريث و منابع علوم ائمه(ع) گزارش شده است و در بخش دوّم از زندگانى سياسى و سياستمدارى آن بزرگواران سخن رفته و مواضع سياسى ائمه(ع) تبيين شده است.
اقتصاد و منابع درآمد مالى امامان(ع) و ساده زيستى آن بزرگواران در فصول بعدى آمده است كه سودمند است و خواندنى.
گزارش چگونگى حضور فرهنگى امامان(ع) در جامعه و اشراف بر جريانهاى فكرى و اجراى امر بمعروف و نهى از منكر در واپسين بخش جلد اوّل آمده است.
سيره امامان(ع) در تربيت فرزند, خواب و تعبير آن, اصول اخلاقى و شيوه هاى رفتارى آن بزرگواران(ع), عناوين برخى ديگر از فصول كتاب است.
* سيد محسن حكيم مرزبان حوزه نور. عباس عبيرى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١١٢ص, رقعى.
در اين كتاب در ضمن چهاربخش از زندگانى مرجع عاليقدر شيعه, آية الله العظمى سيدمحسن حكيم رضوان الله عليه سخن رفته است. حوادث سياسى روزگار مرجعيت آن بزرگوار و حضور جدّى وى در صحنه سياست و اشرافش بر جريانهاى سياسى و فكرى و نيز تأييد بى دريغ وى از تجمّع هاى اسلامى به خوبى بازگو شده است. اما متأسفانه جاى شرح حال دقيق استادان, شاگردان و گزارش آثار و مأثر وى در اين كتاب خالى است, و ظاهراً كتاب بيشتر در جهت تبيين چهره سياسى آن بزرگوار است تا علمى و فقهى وى. و اين نقص بزرگ كتاب است كه اميد است در چاپهاى بعدى جبران شود.
* نوّاب صفوى سفير سحر. سيدعلى رضا سيّدكبارى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ ونشر سازمان تبليغات اسلامى).
سيّد مجتبى نواب صفوى, در فضا تاريخ و يخزده آن روزگار شراره اى بود آتشين; او قامتى استوار, روحى بلند و همّتى به صلابت كوهها داشت.
اين كتاب سرايش حماسه سراسر اقدام, جهاد و تلاش آن بزرگوار است. در فصول مختلف كتاب از تهران, وضع فرهنگى آن,
دوران كودكى نوّاب و تحصيلات وى در تهران و نجف, حضور در اجتماع و سياست درگيرى با ستم در افتادن با جبّاران سخن رفته است. مسافرتهاى نوّاب صفوى چگونگى بنيادگذارى فدائيان اسلام و مبانى عقيدتى سياسى آنان و برخى از آثار آن شهيد نيز در اين كتاب گزارش شده است. اقدامات شجاعانه نوّاب و يارانش و آثار آن اقدامات در بخشهاى ديگر كتاب تحليل و گزارش شده است.
* سيدرضى برمساحل نهج البلاغه. محمد ابراهيم نژاد. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٠٦ص, رقعى.
چهارمين كتاب از مجموعه (ديدار با ابرار) است. كه زندگانى و آثار اديب, فقيه و متكلم بلندپايه سيّدرضى, گردآورنده نهج البلاغه را گزارش كرده است.
مؤلف در صفحات اين كتاب, از تبار, پدر, مادر, زندگانى و آثار و سوانح حيات سيدرضى به اختصار بحث كرده است. و از آن روى كه سيدرضى نقيب علويان بوده است از تاريخچه نقابت و چگونگى آن در خاندان سيّد بحث كرده است و در بخش ديگر كتاب از نهج البلاغه و عظمتهاى آن گفتگو كرده است.
* امام جعفر صادق(ع). عبدالحليم جندى. ترجمه عباس جلالى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و انتشارات سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٤٤٦ص, وزيرى.
اين كتاب نگاهى است تحليلى و عالمانه به زندگانى امام صادق(ع). نويسنده از متفكران مصرى و از شيفتگان شخصيت آن بزرگوار است; وى در اين كتاب ابتدا نگاهى دارد گذرا به تاريخ صدر اسلام, و آنگاه تاريخ تحليلى زندگانى امام صادق(ع) را آورده با توجه به جريانهاى سياسى و حوادث فرهنگى و اجتماعى روزگار.
مكتب بزرگ, درس بزرگ, شيوه علمى, مكتب اقتصادى عناوين برخى از فصول آن است كه در ضمـن آن به ميراث علمى و فرهنگى آن امام بزرگوار پرداخته شده است. خواننده بى گمان از خواندن اين اثر ارجمند سود خواهد برد امّا نبايد فراموش كرد كه وى متفكرى است از اهل سنت و گاه تحليلها و برداشتهايى خواهد داشت كه خواننده شيعى با آن همسو نخواهد بود.
* شهيد ثانى مشعل شريعت. على صادقى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١١٠ص, رقعى.
زين الدين بن على مشهور به (شهيد ثانى) از قلّه هاى افراشته و چهره هاى منور سلسله فقيهان شيعه است, و اين مجموعه نگاهى دارد گذرا به زندگانى, آثار و شخصيت عظيم وى. در صفحات اين اثر از تولّد, نخستين استاد, جايگاههاى تحصيل, مسافرتها, و هجرتهاى وى براى فراگيرى دانش و گسترش معارف سخن رفته است و با نگاهى به آثار علمى و تحقيقى آن بزرگوار چهره علمى و فقهى و شخصيت والايش نموده شده است. پايان بخش كتاب چگونگى فرجام خونين زندگى آن بزرگوار است و مرثيه غروب خونينش.
* سيد بحرالعلوم درياى بى ساحل. نورالدين على لو. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و انتشارات سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١١٤ص, رقعى.
اين كتاب در يك پيشگفتار و چهاربخش به شخصيت, زندگانى و آثار فقهى, اصولى و رجالى بزرگ علامه سيد مهدى بحرالعلوم پرداخته است. در پيشگفتار از زادگاه وى ـ بروجرد ـ و برخى از استادانش سخن رفته است.
بخش اوّل از استادان آن بزرگوار, سفرها, شخصيت, تقوى و زهد وى گفتگو كرده است. در بخشهاى بعدى, خاندان, شاگردان, و آثار وى گزارش شده و از كرامات آن فقيه بزرگ بحث شده است.
* سرزمين اسلام. غلامرضا گلى زوّاره. (چاپ اول, قم, مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٦٥٢ص, وزيرى.
اين كتاب نگاهى است به كشورهاى اسلامى و نواحى مسلمان نشين جهان. مؤلف كتاب را در يك مقدمه وهفت فصل تدوين كرده است, در مقدمه كتاب عوامل گسترش را بحث كرده و در فصل اوّل جهان اسلام و مسائل آنرا از ديدگاه امام خمينى(ره) بازگفته است.
فصل دوّم كلياتى درباره جهان اسلام است. در فصول بعدى از كشورهاى قاره هاى مختلف كه اسلامى هستند و يا مسلمانان در آن كشورها از حضور و جمعيت قابل توجهى برخوردارند بحث كرده است, در تمام فصول ابتداء سيماى كلى قاره شناسانده شد و آنگاه به چگونگى ورود اسلام به آن كشورها, وضع فرهنگى و سياسى كنونى مسلمانان آن ديار و ديگر مسائل مربوط به مسلمانان گزارش شده است.
* همگام با خورشيد (از ايران تا ايران). اسماعيل فرودسى پور. (چاپ اول: فردوس, مجتمع فرهنگى, اجتماعى امام خمينى, ١٣٧٢). ٥٥٣ص, وزيرى.
نگارش تاريخ انقلاب شكوهمند اسلامى ايران; ريشه ها و روندها, فرازها و فروديهايش ضرورتى است فورى. در تدوين اين تاريخ بى گمان خاطرات كسانى كه از نزديك با جاريهاى آن در تماس بودند, و بگونه مستقيم بر گوشه هايى از مسائل اشراف داشتند بسيار مهم و كارآمد است. آقاى فردوسى پور كه از آغازين روزها با حركت عظيم امام امت(ره) همراهى داشته و ساليان در نجف در محضر آن بزرگوار بوده اند, خاطرات خو درا تدوين و منتشر كرده اند اين مجموعه در يازده فصل تدوين شده است, و از جمله فصل هاى مهم آن جريانهاى نجف چگونگى شكل گيرى (روحانيون مبارز كشور), هجرت امام به پاريس و جريانهاى پاريس را مى توان نام برد. در متن كتاب عكس هاى بسيارى است كه زيرنويس نشده است.
* تاريخ الحلّه. شيخ يوسف كركوش. (قم, منشورات الشريف الرضى, ١٣٧٢). ج١ و ٢. ٢٥٣«٢٨٨ص, وزيرى.
حله از شهرهاى پرآوازه و آباديهاى مشهورى است كه روزگارى به دانش مشهور و از مراكز مهم ادب و فقاهت بوده است.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است حيات سياسى و فرهنگى و ادبى حله را از آغاز تا اوائل قرن چهاردهم هجرى بازگويد. جلد اوّل, با عنوان (فى الحياة السياسيه) در ضمن يازده فصل تاريخ سياسى حلّه در حكومتهاى مختلف بازگفته است. جلد دوّم با عنوان (فى الحياة الفكريه) جريانهاى فكرى و چگونگى دانش در آن ديار را در تاريخ ياد كرده و در ضمن دو فصل آن دوره شكوفائى دانش و نهضت علمى آن دوره ركود و ايستايى تلاشهاى فرهنگى ـ علمى گزارش كرده است. در اين جلد زندگانى, آثار و موقعيت علمى بسيارى از شخصيتها و خاندانها به اختصار آمده است.
* سيره نبـوى. مصطـفى دلشـاد تهرانى. (چاپ اول: تهــران, وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى, ١٣٧٢). ٢ج, ٥٠٥«٥٧٦ص, وزيرى.
تحقيق عالمانه و استوارى است درباره سيره رسول خدا ـ ص ـ كه با استناد به منابع متعددى نوشته شده و ابعاد گوناگون سيره آن حضرت بدقّت و با روشى جديد ترسيم شده است. جلد اوّل كتاب شامل سيره فردى آن حضرت است و پس از بحث درباره سيره و چگونگى آن, دوازده اصل از سيره آن حضرت مورد بررسى قرار گرفته است: اصل حفظ حدود اللّه, اصل كيفيّت استخدام وسيله, اصل زهد, اصل حرّيت, اصل عزت, اصل نظم و انضباط, و غيره. جلد دوّم درباره سيره اجتماعى رسول خدا ـ ص ـ است و دوازده اصل از سيره حضرتش مورد كندوكاو قرار گرفته است: اصل رفق و مدارا, اصل عدم مداهنه, اصل عدالت اجتماعى, اصل شورا, اصل اهتمام براى مستضعفان, اصل اخوّت, و غيره. از مقدمه كتاب چنين برمى آيد كه جلدهاى بعدى آن شامل سيره مديريتى, سيره خانوادگى, سيره سياسى, سيره نظامى و سيره اقتصادى باشد. اميد است جلدهاى بعدى كتاب بزودى منتشر شود.
* ملامهدى نراقى: منادى اخلاق. عبدالرحيم اباذرى. (چاپ اول: تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ١٠٤ص, رقعى.
پنجمين جلد از مجموعه ديدار با ابرار است كه به آهنگ معرفى ابرار در قالبى روان و جاندار براى نسل جوان فراهم شده است. در اين اثر به اجمالى از احوال و افكار و آثار نراقى پرداخته و محيط وى شناسانده شده است.
*نگاهى به مشهد مقدس. بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى. (چاپ اول: مشهد, بنياد پژوهشهاى آستان قدس رضوى, ١٣٧٢). ٨٠ص, رقعى.
گزارشگونه اى است از تاريخ مشهد, حرم مطهّر, آثار كهن تاريخى و تفريحگاههاى مشهد و اطراف آن.
* سيد نعمت الله جزايرى. عباس عيبرى. (چاپ اول: تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٩٠ص, رقعى.
گزارش زندگانى عالم جليل القدر و محدّث سختكوش سيد نعمت الله جزايرى است در چهار بخش. بخش اوّل و دوّم و سوّم از زندگانى, تحصيلات, سوانح حيات, مهاجرتها و جريانهاى مختلف زندگانى وى سخن رفته است. و در بخش چهارم از آثار و شاگردان آن بزرگوار. كتاب نثرى روان و خواندنى دارد, اما نويسنده با كوشش فراوان در تعبير آفرينى, بويژه در عناوين مطالب, آنها را يكسره از گويايى انداخته است.
* تراجم الرجال. السيد احمد الحسينى. (چاپ اول: قم, كتابخانه عمومى حضرت آية الله العظمى مرعشى نجفى, ١٤١٤). ٢ج. ١٠٠٦ص, وزيرى.
مؤلف به سال ١٤٠٣ كتابى با عنوان ياد شده در يك مجلّد منتشر كرد, شامل شرح حال عالمان و رجالى كه در منابع متداول رجالى و شرح حال نگارى از آنها ياد نشده و مؤلف در ضمن تحقيقات خود در نسخه هاى خطّى و حواشى كتـب و… بدانها دست يافته بود. اكنون آن مجموعه را گسترانده, افراد جديدى بدانها افزوده و يا معلومات عرضه شده درباره آنها را تكميل كرده و در دو مجلد عرضه كرده است. در اين دو جلد بر روى هم از ١٦٤٨نفر ياد شده است كه برخى مفصل و برخى بسيار كوتاه است. در پايان كتـاب فهرست اعلام, جايها, مؤلفان و مترجمان و موضوعات كتاب آمده است.
سعى جناب حسينى مشكور است كه آگاهيها و اطلاعاتى در اين مجموعه عرضه كرده است كه گاه به راستى به هيچ روى امكان دستيابى بدانها براى جستجوگران نبوده است.
* داستانهايى از زندگانى اميركبير. محمود حكيمى. (چاپ بيست و نهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٤٥٠ص, وزيرى.
داستانهايى خواندنى و تنبه آفرين از زندگانى قهرمان بزرگ و ستيزنده عليه استعمار.
داستانهاى زندگانى اميركبير در هشت فصل گزارش شد و در فصل نهم داستانهايى از شخصيّت ميرزا آقاخان نورى آمده است و آنگاه اميركبير از ديدگاه دانشمندان ايرانى و خارجى.
اين كتاب در قالب داستان, اثرى است خواندنى از تاريخ معاصر و نيز چهره مردى بزرگ از تبار رادمردان.
* زندگانى فاطمه زهرا(س). سيد جعفر شهيدى. (چاپ هيجدهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). وزيرى.
هيجدهمين چاپ اثر ارزشمند و خواندنى جناب شهيدى است درباره زندگانى حضرت زهرا(س). (ر.ك: آينه پژوهش, شماره ١٨ ـ ١٧, ص١٦٢).
مطالب كتاب از استوارى, صحت و پختگى ويژه اى برخوردار است و مى سزد كه به زبانهاى زنده دنيا ترجمه شود و بى گمان در شناساندن ابعاد شخصيت آن بزرگوار سودمند تواند بود.
* تاريـخ روابط روس و ايران. محمدعلى جمالزاده. (چـاپ اول: تهران, موقوفات دكتر محمود افشار, ١٣٧٢). ٢٤٩ص, وزيرى.
شامل تاريخ روابط روس و ايران و گزارشى از حملات روس به ايران است كه سالها پيش نوشته و در مجله كاوه چاپ شده بود.
* بلوچستان در سالهاى ١٣٠٧ تا ١٣١٧ قمرى. عبدالرضا سالار بهزادى. (چاپ اول: تهران, موقوفات دكتر محمود افشار, ١٣٧٢). ٤٣٩ص, وزيرى.
در آغاز منابع كتاب معرفى شده و سپس بحثى تحت عنوان درآمدى بر تاريخ بلوچستان در قرون اخير گشوده شده و آنگاه اسناد حكومت زين العابدين خان اسعدالدوله آورده شده است.
* علل برافتادن صفويان. رسول جعفريان. (چاپ اول: تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٢). ٤٤٠ص, وزيرى.
كتاب حاضر در بردارنده چند رساله و مقاله درباره فتنه افغان و مسائل سياسى ـ فرهنگى دوره صفوى است. عناوين برخى از آنها عبارت است از: مكافات نامه (كه نظمى است درباره علل برافتادن صفويان), اشعار ميرزا زكى مشهدى درباره فتنه افغان, ديدگاههاى سياسى قطب الدين تبريزى, متن عربى و ترجمه فارسى رساله طب الممالك, شيخ لطف الله اصفهانى و رساله اعتكافيه, آگاهيهاى اجتماعى و تاريخى از عهد صفوى در آثار سيد جزايرى.
* ذيل تاريخ گزيده. زين الدين بن حمدالله مستوفى قزوينى. (چاپ اول: تهران, موقوفات دكتر محمود افشار يزدى, ١٣٧٢). ٢٢٤ص, وزيرى.
تاريخ گزيده حاوى اخبار تا سال ٧٤٤ است و ذيل آن, به خامه فرزند مؤلف آن, اطلاعاتى است درباره دوره هايى كه جلايريان و چوپانيان در آذربايجان و اران حكومت مى كرده اند.
* دوحة الوزاء فى تاريخ بغداد الزوراء. رسول كركوكلى. ترجمه موسى كاظم نورس. (چاپ اول: قم, منشورات الشريف الرضى, ١٤١٤). ٣١٢ص, وزيرى.
در اين كتاب حوادث اجتماعى و سياسى ـ عراق, ايران و تركيه در سالهاى ١٢٣٧ ـ ١١٣٢ گزارش شده است. گزارشها بر اساس سنوات تنظيم شده, و داراى اسناد و اخبار مهمى از اين دوران است.
* السيدة زينب عقيلة بنى هاشم(ع). عائشه بنت الشاطى. (قم, منشورات الشريف الرضى, ١٣٧٢). ١٧٠ص, وزيرى.
خانم بنت الشاطى از نويسندگان و مفسّران بنام ديار مصر است. عشق و علاقه او به خاندان رسول الله(ص) ستودنى است. اين مجموعه يكى از آثار ارجمند و خواندنى اوست, درباره يكى از برجسته ترين چهره هاى منوّر آن خاندان يعنى حضرت زينب كبرى(ع).
وى در صفحات كتاب گزارش زندگانى آن بزرگوار را داستانگونه با نثرى دلنشين و پرداختى ستودنى به قلم آورده است. اين كتاب به زبانهاى مختلف ترجمه شده است. ادبيات
* خيزران. عبداله خداكريمى. (چاپ اول: بندرعباس, فرهنگستان جنوب). ٨٠ص, رقعى.
* زبان فارسى در آذربايجان. از نوشته هاى دانشمندان و زبانشناسان. (چاپ اول: تهران, موقوفات دكتر محمود افشار, ١٣٧١). ٤٨٠ص, وزيرى.
شامل مقالاتى است درباره زبان فارسى در آذربايجان كه به قلم دانشمندان و زبان شناسان معاصر نگاشته شده است. عنوان برخى از مقالات عبارت است از: زبان تبريزى, زبان كنونى آذربايجان, آذربايجان و زبان درى, آذرى.
* ١٧ مقاله درباره ادبيات كودكان. معصومه سهراب (مافى). (چاپ اول: تهران, شوراى كتاب كودك). ٢٤٣ص, وزيرى.
شامل هفده مقاله تأليفى و يا ترجمه اى درباره ادبيات كودكان در سه بخش است: نوشتن و خواندن, بررسى و نقد, تاريخچه و انواع آثار. تفسير قرآن
* ترجمه تصويرى و تفسيرى آهنگين. عبدالكريم بى آزار شيرازى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ٧٢).ج١. ٦٣ص, وزيرى.
شامل ترجمه و تفسير كوتاهى از سوره هاى فاتحة الكتاب و توحيد همراه با تصاوير و اشعارى است و براى آشنا ساختن نسل جوان با قرآن سودمند و كارآمد است. اقتصادى
* آشنايى با موافقتنامه عمومى تعرفه و تجارى (گات). اسفنديار اميد بخش و مسعود طارم سرى. (چاپ دوم: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧٢). ٣٦٣ص, وزيرى. جغرافيا
* عربستان. محمد فخرى. (چاپ دوم: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧٢). ٢٣٢ص, رقعى.
اين كتاب ويرايش دوّم شناسنامه عربستان است و شانزدهمين كتاب از مجموعه نظرى اجمالى به كشورها.
در ضمن فصول ششگانه اين كتاب از جغرافياى طبيعى و انسانى عربستان و ويژگيهاى فرهنگى و مذهبى, آموزش و بهداشت, رسانه هاى گروهى آن, وضعيت سياسى, ساختار حكومت و وضع نظامى و اقتصادى آن سخن رفته است. دو فصل پايانى كتاب ويژه بررسى روابط سياسى و اقتصادى دو كشور جمهورى اسلامى ايران و عربستان است. عرفان
* رتبة الحيات. خواجه يوسف همدانى. (چاپ اول: تهران, انتشارات توس, ١٣٦٢). ١١٨ص, وزيرى.
كتاب حاضر شامل دو رساله است: رتبة الحيات خواجه يوسـف همدانى و رسالة الطيور نجم رازى كه اولى در حدود نهصد سال پيش و دومى در حدود هشتصـدسال پيش نوشته شده است. علمى
* آتشى كه نگرفت. جك لندن. (چاپ دوم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧٢). ٤٤ص, رقعى.